From: Ozer Tayiz (otayiz@superonline.com)
Date: Thu 23 Jan 2003 - 18:11:35 EET
>Merhabalar,
>
>Ozer Tayiz wrote:
> > > Bununla birlikte, elbette MS olsun, diger bircok fabrika modelli yazilim
> > > ureten firma olsun, ikide bir yazilim-donanim upgrade
> > > gerektirdiginden, Intel olsun, buna direnebilir, ancak son tahlilde bir
> > > faydasi olmaz. Yani, tum insanligin ortak faydasinin oldugu bu tur
> > > durumlarda, siyasal, ekonomik, ve diger yapilarin iznine falan kalmaz
>is.
> > > Oyle bir fiili durum olusur ki kimse engelleyemez.
>
> Tum insanligin ortak faydasinin olabilecegi bir durum mumkun olabilir
>mi -ozon tabakasinin deliginin kapanmasi gidi durumlar disinda-?
Evet, olabilir. Ozellikle de "kitlik bilinci" yerine "bolluk bilinci" ile
dusunmeye basladiginiz zaman.
Kitlik bilinci su demektir: Ortada herkesin temel ihtiyaclarini karsilamaya
yetmesi mumkun olmayan son derecede kit kaynaklar var. Yani benim karnim
doyacaksa, seninki ac kalacak, ben zenginleseceksem, sen fakirleseceksin.
Yani oyun teorisindeki sifir toplamli oyun mantigi (zero-sum-game, poker
gibi, ortada deger uretmenin mumkun olmadigi, sadece masadaki paranin
birinden digerine aktarildigi oyunlar.). Bu yasam gorusu, dogal olarak her
turlu catismayi beraberinde getirir. Kit kaynak olarak algiladiginiz sey
petrolse, ulke olarak petrol icin savasirsiniz. Kit kaynak olarak
algiladiginiz sey, karsi cinsten cekici bir insansa onun icin kavga
edersiniz. Kit kaynak olarak algiladiginiz sey, is ve gelir kaynaginizsa,
catismaci rekabetlere girer, is arkadasinizin ayagini kaydirmaya veya rakip
sirketin batmasini saglamaya calisirsiniz. Ornekler cogaltilabilir, ancak
her catisma, bir kit kaynak icin yapilir.
Halbuki, insan, baskasinin bir ihtiyacini karsilamaya, bir sorun cozmeye
yonelik olarak bir calisma, bir uretim, bir ekonomik faaliyet
gosterdiginde, bu durum sifir toplamli bir oyun degildir, ortada bir ek
deger yaratilmistir. Ve bir insanin diger insanlar icin yapabilecegi
katkinin, olumlu etkinin, urettebilecegi degerin bir ust siniri yoktur.
Einstein'in beyninin %15'ini kullanabildigi, dunya liderlerinin beyninin
%8-10'unu kullanabildigi soyleniyor. Kimse %100 potansiyelini kullanabilen
bir insanin neler yapabilecegini kestiremiyor. Ve her ciddi ekonomik devrim
"daha az kaynakla daha fazla deger uretme" ilkesi icin, yeni bir yol, yeni
bir teknoloji ile oluyor. Bu sayede bugun, 200 yil once krallarin elinde
olmayan lukslere hepimiz sahibiz. Mesela, sehrimden ayrilmadan, istersem
Cin, istersem Italyan, istersem Fransiz yemegi yiyebiliyorum. Dunyanin
neresinde olursa olsun, istedigim insanla konusabiliyor, e-maillesebiliyor,
chatlesebiliyorum. Istersem dunyanin obur ucuna, saatler icinde gidebiliyorum.
Su anda, tum dunyayi doyuracak, tum dunyayi barindiracak, tum dunyayi
egitecek, tum dunyaya gereken enerjiyi alternatif (gunes, ruzgar, dalga,
vs) kaynaklardan fazlasiyla saglayabilecek, tamamen ekolojik olarak
zararsiz teknolojilere sahibiz. Daha detayli bir tartisma icin www.bfi.org
adresine bir goz atin. Ustelik, bu yondeki her calisma icin cok buyuk
global bir ihtiyac oldugu icin, bu yonde urunler gelistirip hizmetler
vermek son derecede feasable ve karlı bir iş. Belki de tarihte ilk defa,
mutlak bir bollugu, bir utopyayi yaratma sansimiz var. Kit kaynaklar icin
savasmak yerine hep beraber bollugu yaratma sansimiz var.
>Microsoftun
>da icinde bulundugu ve tekel kokan bir olusum ile bunun gerceklesebilecegini
>soyleyenler buna gercekten inaniyor olamazlar.
Buna katiliyorum. Zaten ben de Palladium veya DRM gibi kavramlarin "tum
insanligin iyiligine" oldugunu soylemedim. Sadece, bu numaralarla,
Microsoft'un, yeni bir tekel kurma girisimlerine, iyi bir yanitin, acik
kaynak bir alternatif gelistirmek olabilecegini soylemek istedim. Tipki
.net projesine verilen tepki gibi. Yani Palladium'a karsi cikiyorsaniz,
ancak muzik, film tekelleri, yayinevleri bunu benimsediyse (ki
benimsemeleri dogaldir), Gnu/Linux camiasi da bir OpenDRM projesi
gelistirsin, boylece sanatcilar, eserlerinin kullanimi icin para talep
etmek, ve dagitimini kontrol etmek imkanina sahip olsun. Ama bunu
tek-merkezli yapmasin, mesela kendi web server'i uzerinden yapsin.
Sertifikalari da kendi "Certificate Authority" sini kurarak yapsin, kendi
key'lerini kendi olustursun, hicbir "trusted party"ye de gerek kalmasin.
GPL lisansli programlar da, yine ayni serbestlikte kurulabilsin. Tahmin
ediyorum, bu tur bir altyapi kurmak hic de zor olmaz, GNU/Linux camiasi,
isterse cabucak halleder. MS'un da tutunacak hicbir dali kalmaz, en cok en
cok bir dava ile her bilgisayar, hem Palladium'la hem OpenDRM'le uyumlu
uretilmek zorunda birakilir, veya piyasada alternatifleri cikar. Tekelcilik
davasinin nedeninin, ucretsiz bir browser'i Windows'a entegre etmekten
kaynaklandigini hatirlatirim.
>Gerceklestirilmek istenen bir
>hareketin birilerine faydasi var ise, birilerine zarari olacagi -dinamikler
>geregi- garantidir.
Bu sizin de kit kaynak zihniyeti ile dusundugunuzu gosteriyor. Bu aslinda
cok dogal, hepimiz bu sekilde yetistirildik, ancak en azindan bir
seceneginiz daha oldugunun farkinda olun.
>Bence tum insanligin basina gelebilecek en faydali
>seylerden birisi idi GPL lisansinin yayilmasi, fakat bunun bile birilerine
>zarar verdigini goruyoruz. Bu yeni hareket de amacina ulastigi taktirde
>birileri icin cok faydali olacak muhakkak; kimse hic kimsenin fayda
>gormeyecegi bir seyi istemez elbette. Onemli olan bize etkisinin ne olacagi,
>biz bundan faydalanacak miyiz yoksa zarar mi gorecegiz...
Dogru, GPL lisansi ve acik kaynak, tum insanliga faydali ekonomik faaliyete
guzel bir ornek. Bununla birlikte "birilerine zarar verdigi" yorumuna
katilmiyorum. Eger acik kaynak ve ozgur yazilim, eski program gelistirme ve
dagitma satma yontemlerinin karliligini zorluyorsa, bu o sirketlerin hala
eski yontemlerle calisma inadinin bir sonucudur. Ekonomik faaliyette hicbir
zaman surekli ayni sekilde is yaparak para kazanacaginizn garantisi yoktur.
Yani buyuk degisimler, buyuk dalgalar gibidir, oldugunuz yerde sabit
kalmaya calisirsaniz, zarar gorursunuz, bogulursunuz, dinamiklerini iyi
anlar, ve degisimin uzerinde kalirsaniz, dalganin uzerine cikip surf yapma,
yani degisimin gucunu, ileri gitmek icin kullanabilme sansiniz olur.
Son tahlilde herkes, kendi yasamindan, kendi yarattigi sonuclardan kendi
sorumludur. Herkesin her faaliyetinin faydasi veya zarari, kendisine eninde
sonunda geri doner. Yani degisimden yarar veya zarar gormek, sizin o
degisime tepkinize bagli.
MS, ve tum diger ticari yazilim uretip satan sirketler, vaktiyle butun
insanliga, olasi en ucuz ve iyi programlari sunarak, talep ettikleri lisans
bedellerinden kat kat daha fazla islerini kolaylastirarak ciddi paralar
kazanmislardir. Linux ve acik kaynak yazilimin degistirdigi temel sey, bu
durumu acik kaynak yazilim lehine tersine cevirmis olmaktir. Bundan sonra
bu model, kim ne kadar direnirse dirensin yayginlasacak ve temel uretim
modeli olacaktir. Hatta dedigim gibi, oncelikle bugun DRM gibi kavramlarla
"fabrika modeli" ile uretilmeye ve dagitilmaya devam etmekte direnen,
muzik, kitap, egitim materyalleri, gorsel ve isitsel sanatlar ve urunler
basta olmak uzere, GPL ve acik kaynak "imece" modeli, giderek her turlu
bilgi ve teknoloji uretimine yayilacaktir.
Acikcasi, internet varken, neden dusuncelerimi yaymak icin bir sirket
kurup, bir basili dergi cikarip, dergi fiyatinin en az %40-50'sini
dagitimcilara verip, reklamla finans bulmaya calisayim. Yazdim, listeye
gonderdim mi ilgili herkese ulasiyor. Bedavaya. Bu e-mail bile, tek basina
bir dergi yazisi olabilirdi. Bu listeye gonderilen e-maillari toplasiniz,
ayda 1-2 teknik kitap cikar.
Ister fikir, ister program, ister bilgi uretmek ve dagitmak icin, artik,
"saglam bir kafa" ve bir internet baglantisindan daha fazlasina ihtiyac
yok. Buyuk sirketlerin ve buyuk dagitim kanallarinin, bu alanlarda bir
islevi kalmadi, bir para talep etmelerini hakli gosterecek bir neden
kalmadi. Yasadigimiz temel degisim, temel devrim bu. Direnenlerin direnme
nedeni, eski sekillerde para kazanamayacak olmalari. Destekleyenlerin
destekleme nedenleri, eski sistemde buyumeden para kazanmak cok zorken,
simdi kucukken bile isini iyi yapip, adini duyurup para kazanmanin daha
kolay olmasi. Ben kucucuk bir sahis firmasi kurdum daha yeni, ama iyi,
ihtiyac duyulan seyler yaptigim surece kolayca kendimi duyurabiliyorum.
Beni sInIrlayan, cuzdanimin siskinligi degil, kendi becerilerimin dogal
sInIrlarI.
Buraya yaziyorum, biriniz kaydetsin, bana zamani gelince hatirlatin: 10
seneye kadar acik kaynak programlar, kapali kaynak programlardan daha fazla
kullaniliyor olacak, 10-20 sene icerisinde yukarida saydigim "bilgi
urunleri", 50 sene icerisinde de, bugunku sinai patentler dahil, her turlu
bilgi ve teknoloji acik kaynak "imece" modeli ile gelistirilecek, zihinsel
mulkiyet "intellectual property" diye bir sey kalmayacak, tum bilgi, tum
insanligin ortak mali olacak, bunu iyi uygulayip iyi hizmet verenler para
ve itibar kazaniyor olacak.
Ve ister Palladium, ister diger direnisler, ancak "kacinilmazi
geciktirebilir". Cin'in palladium'u destekledigini dusunebiliyor musunuz?
Intel uretmezsa, Cin uretir Gnu/Linux kullanilacak bilgisayarlari, biz de
onlari kullaniriz.
>Iyi calismalar..
>E. A. Murat EREN
>
>P.S: Ayrica Sayin Omer Tayiz, sanayi ekonomisine gecis sureci ile ilgili
>orneginizde soyle bir eksiklik var bence, fabrikalar seri ve ucuz uretimi
>temsil ederken elbette kimse daha kalitesiz olan, daha pahaliya maledilen ve
>standartlardan(!) daha uzak olan ayakkabilara sahip olmak icin
>kunduracilarin onunde sira beklemez. istisna kunduracilar disinda. Burada
>bir benzerlik dikkatimizi cekiyor degil mi?
Burada ne demek istediginizi tam anlamadim. Herhalde siz benim, "fabrika
modeli" uretimi hala savundugumu zannettiniz. Halbuki ben, yasadigimiz
cagda, acik kaynak "imece" modelini savunuyorum, ve su anda yasanan bu acik
kaynak "imece" devriminin, tipki vaktiyle sanayi devriminin kacinilmaz
oldugu kadar kacinilmaz oldugunu savunuyorum. Bunu da her iki devrimin de,
"daha az kaynakla daha cok ve daha iyi uretim" ilkesine dayandigini
belirterek yapiyorum.
Buchminster Fuller'in kitaplarinda belirttigi gibi, "ephemerilisation" yani
"daha az kaynakla daha cok uretim" (doing more with less), ve bunun
getirdigi ucuzlasmayi, son noktada ise bedavalasmayi, bugun bilisim
dunyasinda, ozellikle de acik kaynak yazilimda bariz bir sekilde
yasadigimizi dusunuyorum. Ilginc olan, adamin bu kavramlari, 1930-40 li
yillarda ortaya atmis olmasi.
Tekrar bu konudaki detaylar icin linki veriyorum: www.bfi.org
Ve kendi gucumu, enerjimi, elimden geldigince, bu yonde kullaniyorum. Her
ne kadar kendi kaynaklarim, zamanim, param, becerilerim, SINIRLI olsa da,
henuz ciddi bir basarim yoksa da, insanlara maksimum katkiyi bu sekilde
yapacagima inaniyorum. Ve yaptigim toplam katkinin miktarinin, kazandigim
para miktarindan onemli oldugunu dusunuyorum. Mesela gecinebilmek icin
gelir hedeflerim oldugu gibi, ayni zamanda "tesekkur mektubu" hedeflerim de
var. Para kazansam da kazanmasam da benden memnun insan sayisini maksimize
etmek istiyorum. Bunun icin acik kaynak "imece" modelinin, ve internetin
bana muthis imkanlar sundugunu dusunuyorum. Ayni sekilde dusunen insanlar
arttikca, imece modelinin eninde sonunda, olasi tum direnclere ragmen
basarili olacagine inaniyorum.
Sanirim sizinle de ayni taraftayiz, sadece olasi yanlis anlamalari ortadan
kaldirmak, tavrimi netlestirmek istedim.
Saygilar,
Ozer Tayiz (Omer degil)
-- Attached file included as plaintext by Ecartis --
--- Outgoing mail is certified Virus Free. Checked by AVG anti-virus system (http://www.grisoft.com). Version: 6.0.445 / Virus Database: 250 - Release Date: 1/21/03----------------------------------------------------------------------- Liste üyeliğiniz ile ilgili her türlü işlem için http://liste.linux.org.tr adresindeki web arayüzünü kullanabilirsiniz.
Listeden çıkmak için: 'linux-request@linux.org.tr' adresine, "Konu" kısmında "unsubscribe" yazan bir e-posta gönderiniz. -----------------------------------------------------------------------