[Linux-yerellestirme] Çok dilli, konuşan Linux

Nilgün Belma Bugüner nilgun at belgeler.gen.tr
11 Mayıs 2006 Per 12:51:41 EEST


Selam,

Görme engellileri ilgilendiren belgelerin çevrilmesi
için istek geldiğinde önce bu konuda Linux desteği
ne alemde diye inceleme gereği duydum.

Linux'u Türkçe konuşturmak için birşey yapılmamış.
Dünyadaki örneklerine baktığımda da herşey İngilizce'ye
odaklı kalmış. Çok dillilikle ilgili sorunlarla kimse
derinliğine ilgilenmemiş. Bu konu ile ilgilenenlerin
ortak üzelliğinin latin dillerini konuşuyor olmaları
bu konuya yeterince eğilmemiş olmalarını açıklıyor
olabilir. Ancak Türkçe için dilin okunuşu çok farklı.

Belge çevirilerini bir yana bırakın, po çevirileri
açısından olaya bakalım; kullanıcı bir HTML sayfasını
okuyabiliyor olmaktan daha önce sistemle anlaşabiliyor 
olması lazım. Kullanıcıya çeviri ile özgün iletiyi aynı 
sentezleyici okuyamaz. Bu noktada gettext'in bu amaca uygun 
çıktı üretebiliyor olması gündeme geliyor. Ekranı
okuyan TTS uygulaması ki ben buna "konuşan kabuk" diyeceğim;
gettext çıktısını alıp ekrana basmaktan başka bunu
ilgili (tr/en) konuşma sentezleyicisine gönderebiliyor 
olması lazım.

Benim incelemem sonucunda Linux'u çok dilli konuşuyor
yapmak için bir konuşan kabuğa ve artalanında çeviri/özgün ileti 
ayrımını bu kabuğa belirtebilen bir gettext'e ve hem ingilizce 
hem de türkçe konuşma sentezleyebilen bir metin okuyucuya
gereksinim var. Bunlar olduğunda kullanıcısıyla zaten görsel 
iletişim kurabilen Linux aynı çevirileri kullanarak işitsel 
olarak da hem İngilizce hem Türkçe iletişim kurabilir hale gelecek. 
Bu işler öncelikle bir u12a işi ve bence bu işleri bu gibi 
konularda tecrübeli olan Pardus ekibinin koordine etmesi ve 
buna bir an önce başlaması lazım. Bu konuda Pardus ekibinin
ne düşündüğünü bilmek isteriz.

Biz de (belgeler.org) bu arada emacspeak ve dolayısıyla emacs
belgelerinin çevrilmesiyle ilgileneceğiz. Geri kalan belgeleri
altyapı hazır olduğunda zaten ortaklaşa kullanıyor olacağız.


Esen kalın,
Nilgün







Linux-yerellestirme mesaj listesiyle ilgili daha fazla bilgi